Greinasafn fyrir flokkinn: Mataruppskriftir

Fleiri mataruppskriftir er að finna á sigurdurarni.annall.is

Greinar og pistlar, Mataruppskriftir

Brauðið sem við brjótum

„Það er gott brauð, sem þið notið við altarisgönguna?” var sagt í kirkjunni eftir skírdagsmessu. Það var ósýrt brauð og þannig brauð hefur Jesús líklega notað í síðustu kvöldmáltíðinni. Upppskriftin er einföld.

 2 bollar af spelt-hveiti

¾ bolli kalt vatn

2 matskeiðar ólívuolía

1 teskeið salt

Blandið hveiti, olíu, salti og vatni saman, hnoðið í þrjár mínútur. Skiptið í 8 hluta. Fletjið hvert stykki í þunna hringlaga köku og stingið hana sem víðast með gafli. Best er að steikja á pönnu, en einnig hægt að baka í ofni við 250°C í 10 mínútur. Pottpanna, þ.e. flatkökupanna gafst mér vel. Athugið, að steikingarhátturinn skiptir máli hvað varðar bragð. Ef nota á brauðið sem matarviðbit er hægt að krydda það með hvítlauk, sesam eða öðru því kryddi, sem fólki líkar best.

 Af hverju notaði Jesús ósýrt brauð á skírdag? Ástæðan er flýtir hinna fornu hebrea er þeir flýðu Egyptaland. Ekki tókst að hefa brauð áður en þotið var af stað og því varð að baka óhefað brauð. Í minningarmáltíðum um flóttann úr þrælakistunni notuðu Gyðingar því ósýrð brauð og þar með Jesús líka. Við getum sem best endurlifað síðustu kvöldmáltíð Jesú með því að nota sams konar brauð og hann og notið þar með allrar táknhefðarinnar.

Mataruppskriftir

Döðlukryddaðar gulrætur

Ottolenghi setti þessa gulrótauppskrift á vefinn að morgni og Elín matreiddi hana að kvöldi! Gulræturnar eru ofnbakaðar og kryddlögurinn er búinn til úr döðlum, sítrónu og baharat-kryddi. Bragðið er súrsætt. Rétturinn er ljómandi sem meðlæti með ýmsum aðalréttum. Við notuðum réttinn sem meðlæti með súmak-kjúklingarétti en hann gengur með alls konar unaðssemdum.

Fyrir 4 – sem hliðarréttur

 Hráefni

700 g gulrætur, afhýddar og skornar á ská í 1 cm þykkar sneiðar

4 msk ólífuolía

½ tsk reykt paprikuduft

½ tsk kúmen, mulið

50 g valhnetur

Kryddjurtalögur

½ rauðlaukur, þunnt sneiddur í hálfmána

1 lítill rauður chilli, fínsneiddur

2 sítrónur (aldinið úr heilli sítrónu en kreistur safi úr annarri – samtals ca 2-3 msk)

20 g kóríander

20 g mynta

Döðlusósa

1 msk baharat-krydd (sjá hér að neðan)

70 g döðlur, grófsaxaðar

½ tsk Aleppo-chilli (eða annað chilli)

1½ tsk döðlusíróp

Fínt sjávarsalt

Matseld

Forhitið ofn í 200°C.

Gulrætur: Blandið gulrótum, 2 msk af ólífuolíu, papriku, kúmeni og 1½ tsk salti á bökunarplötu með bökunarpappír. Bakið í 35 mínútur og hrærið einu sinni – þar til þær fara að taka lit á köntunum.

Valhnetur: Ristið í ofni í 5–8 mínútur og saxið gróft.

Kryddjurtalögur: Blandið lauk, chilli, 2-3 msk sítrónu-safi og -aldin og ¼ tsk salti. Látið standa í 15–20 mín þar til laukurinn mýkist. Blandið síðan um þriðjungi af kryddjurtunum saman við.

Döðlusósa: Skerið endana af heilu sítrónunni, fjarlægið börk og hvíta lagið og saxið aldinið gróft  og fjarlægið steinana. Hitið við vægan hita 2 msk ólífuolíu. Bætið við baharat, döðlum, sítrónunni, Aleppo-chilli (eða öðru chili) og 1 tsk salti. Látið malla í 5–8 mín þar til döðlurnar mýkjast og bragðið blandast. Takið af hitanum, hrærið 1 msk sítrónusafa og döðlusírópi saman við og setjið í skál. Bætið gulrótum, valhnetum og restinni af kryddjurtunum út í sósuna og blandið varlega. 

Borið fram

Setjið gulræturnar á fat og dreifið súrsuðum lauk yfir.

Hvað er baharat? Hægt er að kaupa baharat en Elín bjó til baharat heima. Einföld uppskrift er svona: 2 tsk kúmen; 2 tsk kóríander; 1 tsk svartur pipar; 1 tsk paprika; ½ tsk kanill; ¼ tsk negull; ¼ tsk múskat. Hráefnin eru möluð og blandað saman.

Fallega skeiðin á kennimyndinni er frá Jens.

Bæn: Þökkum Drottni, því að hann er góður og miskunn hans varir að eilífu. Amen.

 

Mataruppskriftir

Hrísgrjón í ofni með fetaosti og granateplasalsa

Þessi hrísgrjónauppskrift er stórkostleg og er úr Simple-bók Ottolenghi. Að baka þau í ofni, eins og hér er gert, klikkar ekki, ekki heldur þegar tugir eru í mat. Þessi réttur hefur m.a. verið eldaður fyrir 700 manna hátíð! Rétturinn er ljómandi meðlæti, bökuðu rótargrænmeti, hægelduðu lambakjöti eða svínakjöti. Hægt er að undirbúa salsað nokkrum klukkustundum áður og geyma í ísskáp.

Fyrir 6 manns

Hráefni

400 g basmati hrísgrjón

50 g smjör, brætt

800 ml sjóðandi vatn

50 g mynta (40 g á stilkum; lauf af 10 g rifin niður fyrir salsað)

150 g fetaostur, mulinn í 1–2 cm bita

Salt og svartur pipar

Salsa

40 g grænar ólífur, steinhreinsaðar og skornar í þunnar sneiðar (nota stundum capers í stað ólífanna).

Granateplafræ (um 90 g)

50 g valhnetur, létt ristaðar og gróft brotnar (eða pekanhnetur)

3 msk ólífuolía

1 msk granateplasíróp (pomegranate molasses) – eða hunang

1 lítið hvítlauksrif, marið

Matseld

  1. Hitið ofninn í 230°C (blástur), eða eins heitan og hann kemst.
  1. Setjið hrísgrjónin í eldfast mót með háum brúnum (um 20 × 30 cm).

Kryddið með ¾ tsk salti og vel af pipar. Hellið brædda smjörinu og sjóðandi vatni yfir. Leggið myntustilkana ofan á og lokið mótinu þétt með álpappír svo allt sé vel lokað. Bakið í 25 mínútur, þar til hrísgrjónin eru létt og mjúk og allur vökvinn hefur sogast upp. 

  1. Á meðan: Setjið allt hráefni í salsað (nema rifnu myntuna, 10 g) í meðalstóra skál með ¼ tsk salti. Blandið vel saman og setjið til hliðar.
  1. Takið hrísgrjónin úr ofninum og fjarlægið álpappírinn. Takið laufin af myntustilkunum (stilkunum er hent) og setjið laufin aftur út á hrísgrjónin. Stráið fetaostinum yfir og hrærið eða ýtið þeim niður í hrísgrjónin.

Rétt áður en borið er fram: hrærið rifnu myntunni út í salsað og dreifið því jafnt yfir hrísgrjónin. Berið fram heitt.

Bæn: Þökkum Drottni, því að hann er góður – og miskunn Guðs varir að eilífu. Amen. 

Mataruppskriftir

Doro wat – eþíópískur kjúklingaréttur

Doro wat er einn af þjóðarréttum Eþíópíu. Hann er gjarnan borinn fram við hátíðleg tilefni og hentar vel að útbúa fyrirfram. Þau sem vilja milda útgáfu geta notað sæta papriku í stað chili.

Fyrir 5

Hráefni

  • 8–10 úrbeinuð og skinnlaus kjúklingalæri
  • Safi úr 1 sítrónu
  • 1 msk hvítvínsedik
  • 4–5 stórir laukar, skrældir og skornir í fjórðunga
  • 1 bútur ferskt engifer (um 2–3 cm), skrældur og rifinn
  • 4 hvítlaukslauf, pressuð
  • ⅓ bolli ólífuolía
  • 1 msk chiliduft t.d. cayenne
  • 1 msk sæt paprika
  • ½ tsk malað engifer
  • ½ tsk malað kóríander
  • 1 tsk malað kardimommuduft
  • ¼ tsk timíankrydd
  • ¼ tsk malaður grikkjasmári – fenugreek – ef hann er til í kryddskúffunni
  • ¾ tsk salt (eða eftir smekk)
  • Ögn nýmalaður svartur pipar

Borið fram með injera – eþíópísku súrdeigsflatbrauði. Ef ekki er til injera má notast við pítubrauð eða naanbrauð. Svo er hægt að sjóða hrísgrjón með líka. Harðsoðnu eggin eru auðvitað háð frelsi fólks og má sleppa, en þau gefa litbrigði og bragð.

Matseld

  1. Hitið ofninn í 175°C. Nuddið kjúklinginn með sítrónusafa og ediki.
  2. Leggið kjúklinginn á ofnplötu með brúnum og bakið í 20 mínútur. Hellið vökvanum af. Bakið í 10 mínútur til viðbótar og hellið aftur af. Takið úr ofni og leggið til hliðar.
  3. Á meðan kjúklingurinn bakast: Setjið lauk, ferskan engifer og hvítlauk í matvinnsluvél og saxið fínt – þ.e. næstum í mauk en þó með örlítið bit.
  4. Hitið olíu á djúpri pönnu við meðalhita. Setjið laukblönduna út í og látið krauma í um 20 mínútur, hrærið reglulega, þar til laukurinn er orðinn gullinn og mjúkur.
  5. Hrærið 1 msk af chiliduftinu saman við ásamt papriku, engifer, kóríander, kardimommum, timíani, grikkjasmára, salti og pipar.
  6. Látið krauma í nokkrar mínútur. Smakkið sósuna til – bætið meira chili ef þið viljið meiri styrk, sem og salti og pipar. Setjið kjúklinginn út í og látið malla undir loki í 15 mínútur. Bætið vatni við ef þörf er á til að ná hæfilega þykkri sósu.

Berið fram með injera (eða pítu, naan eða hrísgrjónum). Hefð er fyrir að setja harðsoðin egg út í réttinn í lokin eða hafa í skál svo þau sem vilja geti bætt þeim við.

Svo er hægt – að eþíópskum hætti – að auka fjölbreytnina með alls konar sósum og viðbótum. Myndin hér að neðan er frá undirbúningi veislu. Laukfjöldinn var talsverður.

 

Mataruppskriftir

Boeuf Bourguignon

Jón Kristján, sonur minn, gaf mér matreiðslubók Anthony Bourdain, sem var kokkur í New York. Við Jón ákváðum að prufa franska klassík, nautapottrétt sem kenndur er við Búrgundarhéraðið. Til eru ótal útgáfur réttarins en þessi uppskrift Tona Bourdain er einföld og aðveldari en margar þessar gömlu. Svo vermir maturinn og kætir á hráslagalegum vetrardegi. 

Hráefni – fyrir 5

  • 1000 gr beinlaust nautakjöt (t.d. hálsbitar) skorið í 4 cm bita
  • Gróft salt
  • Nýmalaður svartur pipar
  • 60 ml ólífuolía (¼ bolli), skipt niður
  • 4 meðalstórir laukar, helmingaðir og skornir í þunnar sneiðar
  • 2 msk hveiti
  • 240 ml rauðvín frá Bourgogne, t.d. Pinot Noir
  • 6 meðalstórar gulrætur, skrældar og skornar í 2–3 cm bita
  • 1 hvítlauksgeiri – marinn
  • 1 bouquet garni (búnt af timían, lárviðarlaufi og steinselju, bundið saman). Annars bætið við kryddinu.
  • Vatn
  • 2 msk nautakjötkraftur
  • Fersk, söxuð steinselja til skrauts

Matseld

  1. Þerrið kjötið vandlega með eldhúspappír og kryddið ríkulega með salti og pipar.
  2. Hitið helming olíunnar í þykkbotna potti (t.d. steypujárnspotti) við háan hita þar til hún glansar. Brúnið kjötið í nokkrum skömmtum án þess að hræra of mikið í því. Mikilvægt: Ekki setja of mikið í einu því þá gufusýður það og verður grátt í stað þess að brúnast. Færið kjötið yfir á disk þegar það er fallega brúnað.
  3. Lækkið hitann í meðalháan. Bætið lauknum (og restinni af olíunni ef þarf) í pottinn. Eldið þar til hann mýkist og verður gylltur, um 10 mínútur. Stráið hveitinu yfir og eldið áfram í 4–5 mínútur þar til blandan þykknar.
  4. Hellið víninu út í og skafið botninn með trésleif svo losni um bragðríkar botnskófirnar. Þær eiga að losna því þaðan kemur bragðstyrking.
  5. Þegar vínið sýður, setjið kjötið og safann sem safnaðist á disknum aftur í pottinn.
  6. Bætið gulrótum, hvítlauk og kryddinu (eða bouquet garni ) út í.
  7. Hellið um 3,5 dl vatni og kjötkraftinum yfir. Látið suðuna koma upp, lækkið síðan hitann og látið malla með loki í 2–2,5 klst.
  8. Fleytið ofan af fitu eða froðu sem safnast ofan á.
  9. Hrærið og skafið botninn á 15–20 mínútna fresti til að koma í veg fyrir að brenni við.
  10. Bætið við 60–120 ml vatni í senn eftir þörfum (allt að 6–7 dl samtals), svo nægur vökvi sé til að sjóða niður og þéttast.
  11. Ef eitthvað byrjar að festast við botninn, lækkið hitann.
  12. Laukurinn mun leysast upp í langsuðunni og mynda þykka og djúpa sósu, sem hjúpar kjötið.
  13. Þegar rétturinn er tilbúinn, fjarlægið lárviðarlauf.
  14. Smakkið til og bætið salti ef þarf.
  15. Stráið ferskri steinselju yfir og berið fram.

Kartöflumús passar vel með (eða smjörsteiktar kartöflur). Nýbakað brauð hentar líka sem meðlæti til að skafa upp bragðdýrmætin.