Greinasafn fyrir merki: knattspyrna

Útfararræður

Guðlaug Nanna Ólafsdóttir – Minningarorð

Við sátum við hringborð á veitingahúsi í Valencia. Elín, kona mín, og Guðlaug voru bræðradætur og okkur langaði til að hitta þau Eggert þegar við vorum á ferð á Spáni. Við mæltum okkur mót og þau Guðlaug lögðu til að við hittumst á veitingastað rétt við Mestalla, leikvang fótboltaliðsins í Valencia. Þau voru komin á undan okkur, búin að velja besta borðið. Það var gaman að sjá starfsfólk þessa glæsilega veitingarstaðar koma fram við Guðlaugu og Eggert eins og þau væru heiðursgestir staðarins. Hann dökkklæddur heimsmaður og hún í bláum drottningarkjól, með fallega lokka og festi. Þau voru aðalpar staðarins og það var ljóst að við fengjum allra bestu þjónustuna og besta réttinn. Þegar við vorum búin að faðmast, fórum við yfir helstu málin, fótboltann, námsframvindu drengjanna, hvað væri á döfinni, glæsi-arkitektúr borgarinnar, veðurfarið og mikla ræktun á svæðinu í kringum borgina. Meðan við borðuðum saffran-kjúklingapaelluna voru þau Guðlaug opinská um gleði, lífsverkefni sín og fjölbreytilegt líf þeirra. Eggert sagði frá Val, Frón, KSÍ, West Ham og heimsboltanum og Guðlaug sagði frá börnunum, fjölskyldunni, lífshlaupinu og ferli þeirra. Hún stiklaði á ýmsu því sem þeim hafði lánast og þau fengið að njóta. Það var eftirminnilegt að heyra hvernig hún túlkaði sögu þeirra og ferðalög í lífinu. Hún lýsti með litríkum hætti hvernig fótboltinn hafði opnað þeim margar dyr, ekki aðeins varðandi ferðalög heldur að hún hefði kynnst mörgu, góðu fólki sem hún talaði fallega um. Svo höfðu þau endað sína för við Miðjarðarhafið í þessari undurfögru borg með þykka sögu, glæsileika og fágun. Samveran og djúp samtölin heilluðu okkur. Við fjölskyldan sáum dásemdir Valencia, gamla bæinn og líka fótboltaleik á Mestalla. En eftirminnilegast af þessu öllu var að hitta Eggert og Guðlaugu Nönnu og hlusta á þau draga saman og túlka lífsævintýrin.

Systkinahópurinn

Saga Guðlaugar Nönnu Ólafsdóttur var heimsreisa, ferð um marga heima. Ferðin endaði í Valencia en byrjaði upp á Skaga og í Hvalfjarðarsveit. Ólafur, faðir Guðlaugar Nönnu, var alinn upp á Bræðraparti á Breiðinni á Akranesi. En Lára kom úr Leirársveit – frá þeim frægu Leirárgörðum. Guðlaug Nanna var yngsta barn þeirra hjóna, hið sjötta í röðinni. Fimm strákar höfðu fæðst áður en hún kom í heiminn. Jón Gunnlaugs var elstur en hann lést í bernsku og skildi eftir sig dimman skugga í fjölskyldunni. Jón Ægir fæddist eftir að bróðirinn dó og hann lifir öll systkini sín. Gunnar Þór var næstur og þessir strákar fæddust áður en seinni heimsstyrjöld hófst. En svo fæddist Ásgeir Bragi árið 1943 og Óli Baldur kom svo í heiminn eftir að styrjöldinni lauk og þar með inn í nýtt lýðveldi Íslands. Svo loks fæddist Guðlaug Nanna, eina stúlkan og inn í þennan stóra strákahóp. Hún fæddist hvorki í rúmi foreldranna heima á Víðimel eða á fæðingardeild Landspítalans heldur mitt á milli, í sjúkrabíl á Tjarnarbrúnni. Það var frumlegur fæðingarstaður og ég hef ekki heyrt um aðra sem þar fæddust!

Nöfnin

Guðlaug Nanna bar nafn ömmu sinnar á Bræðraparti. Guðlaugarnafnið lifir líka í lauginni frægu við Langasand sem líka fékk nafn frá sömu Guðlaugu á Bræðraparti. Nokkrar Nönnur eru til í fjölskyldunni og ein sagan sem ég hef heyrt er að Nönnu-nafn Guðlaugar hafi líka komið af Skaganum því Jón, útvegsbóndi og afi hennar, var kallaður Nonni og það var fært yfir í kvenútgáfu nafnsins. Og hún varð því Guðlaug Nanna.

Móðurmissir

Þegar hópurinn Láru og Ólafs voru orðin stór var ljóst að fjölskyldan þyrfti meira rými, stærri íbúð. Og stefnan var tekin lengra en á Tjarnarbrúna. Þau fluttu í nýtt hverfi í Hlíðunum og áttu síðan heima í glæsilegu húsi í Úthlíð. Þar ólst Guðlaug Nanna upp og sleit barnsskónum. Hún fór í Austurbæjarskólann. Þó hún hafi verið eina stúlkan í barnahópnum var hún ekki dekruð. Hún þurfti að hafa fyrir sínum málum og lærði að taka tillit til annarra. Bernskutíð Guðlaugar Nönnu var ekki bara áhyggjulaus æska, dans, dekur og gleði. Lára, móðir hennar, veiktist af krabbameini þegar hún var barn. Skuggarnir á heimilinu urðu djúpir og áhyggjurnar stórar. Guðlaug Nanna var svo send í sveitina 13 ára. Og móðir hennar dó um sumarið og var jörðuð áður en Guðlaug fékk að vita að hún væri orðin móðurlaus. Eina dóttirin á heimilinu fékk ekki að kveðja móður sína, gera upp missinn eða gráta yfir moldum hennar. Hvað merkir það? Hverjar eru afleiðingar þess að bíta á jaxlinn, láta sig hafa missinn? Hvernig mótar það unga stúlku sem fer á mis við móðurnánd, móðurstyrk, móðurráð? Getur verið að óbilandi traust og elska Guðlaugar Nönnu eigi sér rætur í djúpri reynslu sem hún vildi forða öðrum frá?

Móðurlaus kom hún í bæinn, þurrkaði tárin, sá sjálf um fatnað sinn, þrifin, bækur og prógram. Hún fullorðnaðist því skyndilega. Var eins og íslenska björkin, bognaði en brotnaði ekki. Reis síðan upp og hélt inn í fullorðinsárin í Kvennaskólanum – við Tjörnina. Þar opnaðist henni nýr heimur, hún eignaðist kærar vinkonur sem urðu henni sem systur og traustar vinkonur sem hún naut síðan alla ævi.

Eggert og nýtt líf

Já, ný veröld – og Guðlaug Nanna tók stefnuna á MR. Þar var hún busuð og spennandi heimur opnaðist. Hún puðaði ekki bara í enskri málfræði, dönsku, latínu eða íslenskri setningafræði. Þar var líka ríkulegt félagslíf. Íþaka var þá til rétt eins og nú er, vettvangur til að hitta skólafélagana, tala og jafnvel dansa. Og þar hittust þau Eggert á balli veturinn 1965. Hann sá hana og hún hann og þau dönsuðu. Hann bauð henni í bíltúr út á Granda, þau kysstust á fyrsta stefnumóti og ástin kviknaði. Menntó er ekki svo slæmur! Og þau Eggert urðu par og gengu síðan saman æviveginn, yfir sextíu ár. Hún var konan hans Eggerts og hann karlinn hennar. Hún var líka konan á bak við hann, studdi hann alltaf, sá um velferð hans, sá til að hann væri alltaf smart, hún var honum ráðgjafi, hvatti til dáða og stóð alltaf með honum, þegar hann tók að sér ný verkefni eða glímdi við vanda.

Þau byrjuðu búskap á flóknum tíma, Eggert fór til náms erlendis þegar hún gekk með fyrsta barn þeirra, en svo fóru þau utan þrjú saman og voru í Þrándheimi. Það var fyrsta utanlandsævintýrið þeirra og ekki það síðasta. Svo kom að því að þau gengju í hjónaband. Í minni fjölskyldu hefur verið talað um hjónavígslu Guðlaugar Nönnu og Eggerts sem stórviðburð. Þau völdu nýlega Neskirkju til giftingarinnar. Hér upp við altarið sagði Guðlaug Nanna já við sinn Eggert og við það já stóð hún alla tíð. Það var 30. apríl 1966 svo í lok þessa mánaðar verða 60 ár frá hjónavígslunni. Þau voru svo ung að þau þurftu leyfisbréf -já, forsetabréf – til að ganga í hjónaband. Það sést á færslu prestsins í prestsþjónustubókinni sem ég skoðaði. Svo var veislan haldin í Þjóðleikhúskjallaranum. Allt var með glæsibrag. Já, það var allt glæsilegt sem Guðlaug Nanna fékk ráðið. Hún elskaði sinn mann. Neskirkjujáið var elskujáyrði til lífs.

Börnin, heimili og vinna

Þau Guðlaug Nanna og Eggert nutu barnláns:

Lára Nanna fæddist 1966. Hennar maður er Guðmundur Árni. Þau eiga tvær dætur Guðlaugu Söru og Steinunni Söndru. Barnabörn Láru Nönnu eru 6.

Magnús Ingi fæddist 1970. Hann á þrjú börn. Þau eru Hugrún Liv, Aron Ingi og Júlía Karen. Eitt barnabarn á hann og annað er í vonum.

Eyrún Sif kom í heiminn árið 1972. Hún og Guðmundur Páll, maður hennar eiga Eggert Aron og Nönnu Sif.

Ólafur Jóns var svo langyngstur barna þeirra Guðlaugar Nönnu. Hann fæddist 1980 og kona hans er Margrét G. Thoroddsen. Börnin eru Vaka Margrét og Ásgeir Loki.

Þegar Lára var fædd fóru þær mæðgur til Þrándheims til að þau gætu verið með námsmanninum Eggerti. Guðlaugu fannst ævintýralegt að vera ytra, var fljót aðlagast norska lífinu og að eignast fjölda íslenskra vinkvenna sem hún hélt sambandi við æ síðan. Þegar heim var komið fékk litla fjölskyldan aðstöðu í kjallaranum á æskuheimili Guðlaugar í Úthlíð 12. Þar bjuggu þau sex ár eftir heimkomu, fóru síðan á Brekkustíg vestur í bæ og þar á eftir út á Seltjarnarnes.

Börn þeirra Guðlaugar komu í heiminn á 14 árum svo nóg var að gera fyrir mömmuna á heimilinu. En þegar stundir gáfust fór Guðlaug að vinna utan heimilis. Hún sá um veitingar hjá Val um tíma. Hún stofnaði með vinkonu sinni veisluþjónustu, sem hét því skemmtilega nafni Fát og fum. Þær byrjuðu með því að baka Sacher-tertur og svo var þjónustan þróuð og varð fræg fyrir gæði og listfengi veitinga, ekkert fát og fum þar. Þegar Eggert var svo í KSÍ-formennsku tryggði Guðlaug glæsileika í veislunum og sá um veitingarnar. Eggert og Guðlaug Nanna keyptu kexversmiðjuna Frón og Guðlaug vann í nokkur ár sem gæðastjóri hjá fyrirtækinu sem og þróunarstjóri, enda vökul og glögg á möguleika.

Minningarnar 

Hvernig manstu Guðlaugu Nönnu? Hvaða minningar vakna upp við að hugsa um hana? Manstu litina hennar, fötin, orðatiltækin, brosið hennar, félagsgetuna, hlýtt og vökult augnaráðið?

Dóttir Guðlaugar Nönnu skrifaði um móður sína: „Hún var einstök eiginkona, mamma, amma, lang-amma, tengdamamma, vinkona, systir og mágkona sem gaf af sér með þokka, gleði og ást. Öllum leið vel í návist hannar. Hún var heillynd í samskiptum, hrein og bein og forðaðist tilgerð. Mamma gaf lífinu lit og gleði og gerði nærumhverfið ávallt hlýlegra, fallegra og betra hvert sem hún fór.“

Eggert naut þessara eiginda konu sinnar, börnin hennar síðan og allir þeirra vinir.

Guðlaug Nanna var ástrík og hreif fólk með sér. Hún var traust, hugulsöm, hjálpsöm, hlý og umhyggjusöm. Hún dæmdi ekki fólk þegar miður fór en var til staðar þegar einhver þarfnaðist styrks hennar, visku og hvatningar. Hún vildi og veitti stöðugleika í uppeldi barna sinna, virti sérkenni þeirra og langanir og gerði helst þær kröfur til þeirra að þau væru þau sjálf. Henni þótti mikilvægt að sjá fólkið sitt vaxa og dafna. Og að þeim liði vel.

Guðlaug Nanna var tilfinninganæm, einlæg, hógvær, jarðbundin, nákvæm og skipulögð. Hún var mild og blíð en líka ákveðin. Hún gerði hlutina af natni, útsjónarsemi, nákvæmni og var vandvirk og forvitin. Hún greindi gjarnan bestu möguleikana, hvort sem það varðaði flæðilínur eða bestu lestarleiðirnar.

Manstu fagurkerann í henni og hve listræn hún var? Veisla varð að viðburði þegar hún kom að verki. Hún hafði auga fyrir aðalatriðunum en líka smámálunum. Og hún vildi og valdi yfirleitt listrænu útgáfuna.

Guðlaug Nanna var alltaf smekkleg og glæsileg. Dótturdóttir hennar skrifaði um hana: „Hún var alltaf óaðfinnanlega til fara, með varalit hvernig sem viðraði, þannig að allt frá toppi til táar passaði fullkomlega saman.“

Félagsvíddin

Guðlaug Nanna tók fólki með opnum hug, opnum örmum. Hún var félagslega fær, las fólk vel, með jákvæðni í samskiptum að leiðarljósi. Henni var í mun að öllum liði vel í hennar hring. Það gilti fyrir nærfjölskyldu, en líka vinkonur, samstarfsfólk sem og vinnufélaga manns hennar. Þeir sem voru kærir fólkinu hennar voru henni kærir líka.

Guðlaug Nanna átti traustar vinkonur sem henni þótti óskaplega vænt um og þær veittu henni mikla gleði. Tengdamóðir hennar, var henni náin og má eiginlega segja að Guðlaug hafi orðið henni sem elsta dóttirin. Þær urðu vinkonur. Hún átti líka einstakt samband við mágkonur sínar.

Lífsviska Guðlaugar Nönnu

Hvað sagði Guðlaug við þig um líf sitt eða fjölskyldunnar sem sat í þér? Hún minnti fólkið sitt á að nýta hvert augnablik, því maður vissi aldrei hvenær það væri orðið of seint.

Hún kenndi þeim líka að hugsa ekki bara um sjálf sig heldur láta sé annt um aðra. Svo var hún sjálf fyrirmynd um lífsspeki sína.

Guðlaug Nanna minnti gjarnan á forgangsmálin, að hamingjan fengist ekki í dýrum fötum eða flottum lífstíl. Það eina sem skipti máli væri heimafengið, fjölskyldan, fólkið – að njóta þess að vera með þeim. En hún var líka með augun á vinum fjölskyldu sinnar. Þau urðu líka innan hennar ramma, hún vildi þeirra velferð líka.

Hún hafði viturlega og æðrulausa afstöðu gagnvart fólki. Hennar innsæi var að maður yrði að byrja á sjálfum sér áður en maður byrjaði að breyta öðrum. Raunar sagði hún: „Þú breytir engum nema sjálfum þér.“ Hún vissi vel að stundum væri hægt að hafa áhrif á fólk en ef fólk vildi ekki breytast gæti enginn breytt þeim. Þetta er það sem börnin hennar fengu í veganesti til hjúskapar, vinnu og lífs. „Þú breytir engum nema sjálfum þér.“

Þegar einhverjum leið illa fann Guðlaug það og reyndi hvað hún gat til að styðja. Og í verstu tilvikum „reif hún mig upp nær sínu plani“ eins og það var orðað um getu hennar til að kippa fólki inn í raunveruleikann. Hún elskaði hvað sem á gekk. Hún var trúrækin og kenndi börnum sínum og ástvinum að sjá það fallega í hverju augnabliki, þeim góðu jafnt sem slæmu. Í hennar huga voru samverustundir með fólkinu sem maður elskar dýrmætasti auður heimsins og hún brýndi fyrir fólkinu sínu að best væri að njóta lífsins með ástvinum á meðan Guð leyfði.

Veisla himins

Páskar eru liðnir en merking þeirra gildir.  Lífi Guðlaugar Nönnu er lokið í þessum heimi en minning hennar lifir og hún lifir í veislu himins. Hún fer ekki fleiri ferðir um veröldina, ekki á fleiri fótboltaleiki eða í óperuna. Hún fer ekki í bláan, fölbláan eða rauðan kjól og setur ekki á sig fallega lokka og festi. Hún bakar ekki fleiri Sacher-tertur eða blæs upp blöðru til að nota sem form til að sprauta súkkulaði á og búa til körfu fyrir nammi. Hún horfir ekki framar mildilega á fólkið sitt eða kippir einhverjum upp og inn í lífsvisku og raunsæji. Hún stendur ekki framar við hlið bónda síns og greinir möguleikana, hindranir eða hvetur hann til dáða. Það verða ekki fleiri heimsóknir í ömmukot eins og ein ömmustúlkan hennar orðaði það.

Nú kveðjum við og segjum takk Guðlaug Nanna Ólafsdóttir, takk fyrir elskusemina, tímann, alúðina – far í friði inn í veröld veislunnar, þar sem engin slys verða og öll smáatriðin eru fullkomin, veitingarnar líka og fegurðin ofar allri kröfu.

Páskaboðskapurinn er skýr – dauðinn dó en lífið lifir. Guðlaug Nanna er farin til gleðinnar því lífið er gott og veislustjórinn elskar borðhald og veislur.

Amen.

Bálför. Neskirkja 9. apríl 2026. Organisti Guðný Einarsdóttir. Jarðsett síðar í Gufuneskirkjugarði. Erfidrykkja í veislusal KSÍ í Laugardal.

Greinar og pistlar

Er knattspyrna list?

Er fótbolti listgjörningur? Þegar ég spyr áhugafólk um listir þeirrar spurningar fussa furðumargir viðmælendur mínir. Og þegar forsendur eða rammaskilgreiningar listar eru greindar og reyndar kemur í ljóst að oft fussar fólk vegna of þröngs listskilnings.

Skilgreiningar listar eru margar og afstaða fólks er mismunandi líka hvað list sé, hvert sé eðli listar eða listaverka. Mér leiðist leiðinlegur fótbolti, t.d. þunglamaleg varnarknattspyrna – þegar rútunni er lagt. En ég er heillaður af skapandi fótbolta sem nýtir og virðir aga og skipulag en gerir líka ráð fyrir róttæku frelsi einstaklinga og frumlegum gjörningum liðs. Þannig fótbolti er listviðburður og bestu leikmennirnir eru með bestu listamönnum samtíðar, á pari við snillinga í tónlist, dansi, arkitektúr, orðlistum og myndlist.

Til skýringar á afstöðu minni og almennum skilningi á list er þetta nálgun mín og skilgreining:

List er frumleg tjáning skynjunar, tilfinninga eða hugmynda og getur verið efnisleg eða leikræn.

Að mínu viti er list skapandi og meðvituð athöfn sem mótar reynslu eða merkingu með formgerð, hreyfingu, tjáningu eða framsetningu. Hún getur birst líkamlega, í tíma og rými og getur verið efnisleg eða óefnisleg, persónuleg eða samfélagsleg. List vekur skynjun og þar með tilfinningar – hún getur opnað víddir og jaðarsvæði þar sem hið venjulega opnast og ný sýn eða sjálfsmynd verður til.

Í toppfótbolta heimsins er fótbolti ekki aðeins formleg athöfn vélmenna heldur frumlegur gjörningur þjálfaðra einstaklinga í hóp. Fótboltinn er gjörningur sem er þrunginn og magnaður af tilfinningum. Knattspyrna er félagslegur gjörningur, eiginlega hópdans byggður á djúpgerð skipulags en líka frumlegum og skapandi nýjungum þegar leikur og rými verða flæði persónulegrar tjáningar á grundvelli skipulags. Þáttakendur og áhorfendur skynja form skipulags, en líka umbreytingu og fegurð frumleikans.

Hvað sýnist þér? Er besti fótboltinn list?

Meðfylgjandi mynd tók ég þegar Portúgalar léku síðast við Íslendinga á Laugardalsvellinum. Það var listgjörningur og Íslendingar spiluðu af list. Karlinn til hægri er einn mesti listamaður knattspyrnunnar, Cristiano Ronaldo, CR7.

Greinar og pistlar

Gothia Cup 2019

Við feðgarnir, Ísak og Jón Kristján, fórum á fótboltamót í Gautaborg 14.-21 júlí. Svo skaust mamman, Elín Sigrún Jónsdóttir, til okkar í þrjá daga. 39 strákar frá KR, fæddir 2005 og 2006 tóku þátt í knattspyrnuveislunni. KR-liðin voru þrjú og ég var meðábyrgur fyrir einum hóp. Og það voru ekki aðeins lið frá Svíþjóð og Íslandi sem tóku þátt heldur 1686 lið frá 75 þjóðlöndum! Leiknir voru á fimmta þúsund leikir áður en yfir lauk. Þetta var eins og heimsbikar unglinganna í knattspyrnu. Alvöru dæmi.

Félagsleg veisla

Já, þetta var fótboltaferð en var svo meira en bara hlaup á eftir bolta og öskur við hliðarlínu. Gothia er félagslegur viðburður fyrir lífið. Liðsfélagar sváfu saman í skólastofu í Lerlycke-skólanum í einni hverfismiðjunni í Hisingen. Mötuneytið í Tolered-skólanum þar nærri og var matstaðurinn. Hverfisskipulagið minnti á Haga og Mela, með leikskólla, kirkju og grunnskóla í miðjunni, eins og við Hagatorgið. Við yfirtókum forskólann. Í öllum skólabyggingunum voru lið hingað og þaðan að úr veröldinni. Og af því veðrið laðaði út á skólalóð hittust krakkarnir úti, töluðu saman, spiluðu fótbolta, körfu eða pókó. Norræn og alþjóðleg og félagsleg samskipti og öll á góðu nótunum. Karlalið og kvennalið spiluðu og ég saknaði að engin kvennalið fóru frá KR. En ég sá mörg kvennalið spila og heillaðist af einu Breiðabliksliðinu og uppgötvaði svo í lok leiks þeirra, að ég hafði skírt Sylvíu Eik, eina stúlkuna í liðinu. Lið Stjörnunnar vann fimmtán ára aldursflokk, sem er stóafrek því liðin voru 222 í þeim flokki. 

Allir sem einn

KR-liðin stóðu sig frábærlega í fótboltanum, unnu góða sigra, gerðu baráttujafntefli en töpuðu líka. Gaman að sigra, stundum eftir viðsnúning, en sárt að tapa, en þó aldrei nema eftir gríðarlega baráttu. Merkilegt að aldrei gáfust jaxlarnir upp og fögnuðu sameiginlega góðum árangri. Strákarnir studdu hvern annan, voru jákvæðir og eflandi og fóru á leiki hinna KR-liðanna ef þeir gátu. Mér kom á óvart að það voru engir raunverulegir hælbítar í hópnum, engir nöldrarar sem drógu niður. Það var líka áhugavert hve andinn í liðunum var jákvæður. Þessir ungu spilarar hafa lært að liðsandi er afar mikilvægur í fótbolta. Engin lið lifa af ef ekki er unnið með hið andlega og félagslega. Andlega víddin, félagsvíddin, sálarnæring eru að verða mikilvægir aðalþættir í árangri nútímafótbolta. Töfrar í tánum er ekki nóg heldur ekki síður töfrar í samskiptum og liðsfærni. Fótboltiðkun verður þjálfun í lífsleikni.

 

 

 

 

Eldra settið

Síðan var þáttur eldra fólksins sem þjónaði ungliðunum á Gothia. Rósa Hrönn Árnadóttiur var búin að leggja í mikla vinnu að undirbúa ferðina, panta ferðir, bregðast við breytingum í flugrekstri þjóðarinnar og svara með skilningi og elskulegri færni nær endalausum fyrirspurnum okkar foreldra um ólíklegustu mál. Svo voru þær Helga Ösp Jóhannsdóttir að merkja alla boli rétt fyrir ferð. Rósa fylgdi svo öllu eftir, vaktaði mismunandi þarfir drengjanna, heilsufarsþætti og hver væri að fara hvert eftir mót. Flott teymi Rósa og Helga – takk fyrir alla vinnuna.

Þjálfaraþrennan

Það verður ekkert vit í svona ferðum ef ekki væru þjálfarar. Garðar Ingi Leifsson, Auðunn Örn Gylfason og Anton Leifsson undirbjuggu leiki, settu upp leikskipulag, lögðu upp ferlið og stýrðu liðum sínum af festu, færni og öryggi. Og þeir áttu í viðbót við fótboltavitið hlýju og næmni til að efla og styrkja þegar þurfti og ákveðni þegar sækja þurfti. Lof sé þeim.

Pabbar og mömmur

Fjöldi foreldra kom svo til Gautaborgar og kom á leiki drengjanna sinna. Það er mikilvægt að þeir hafi sitt fólk innan seilingar, í gleði og sorg. Andlega, félagslega víddin er rótfest í lífi fjölskyldnanna. En svo var hópur foreldra sem tók að sér hópstjórn og þjónustu við liðin. Þetta er stór hópur og þetta fólk hefur lagt af tíma sínum, umhyggju, elskusemi marga daga og flestir 24 tíma þjónustu í heila viku í þágu drengjanna. Og það var í mörg horn að líta. Sinna þurfti hagnýtum málum eins og teipa legghlífar, hreinsa sár, lána hleðslutæki, sjá til þess að allir fengju svefn, næringu og hvíld, allir væru vel stemmdir og sáttir við sjálfa sig, skipulagið og liðsfélaga. Svo þurfti að tryggja að frítíminn væri gefandi og jafnvel hvetja stóran hóp að synda yfir, þvera, sænskt stöðuvatn! Og við sem tókum með okkur bækur af því að það yrði svo góður tími milli verkefna komumst að því að tíminn var fylltur, engar tómar stundir. Ég notaði því ferðir í lestum og flugi til að lesa – og skrifa þennan pistil.

Þetta eru hetjurnar sem við foreldrar megum þakka auk fararstjóra og þjálfara: Þorbjörn Geir Ólafsson, Þröstur Hallgrímsson, Agnar Þór Guðmundsson, Sigrún Elva Einarsdóttir, Ragnar Ragnarsson, Ari P. Wendel og Ágúst Freyr Takacs Ingason. Svo voru Styrmir Óskarsson, Þórólfur Jónsson, Oddsteinn Gíslason, Bjarni Jónsson, Ingvi Snær Einarsson og fleiri sem studdu vel og smituðu gleði í hópana.

Göteborg er bäst og KR líka

Ég hef komið til Gautaborgar áður en heillaðist af borginni nú. Hún er fjölbreytileg og ferðirnar um hverfin gáfu okkur innsýn og yfirsýn. Almenningssamgöngurnar eru frábærar. Aðstæður eru góðar fyrir svona alþjóðlegt mót og svo er Liseberg alltaf öruggur staður fyrir adrenalínflæði.

Tómas Magnus, Hjörleifur, Jón Bersi og Jón Kristján

Mér kom á óvart hve strákarnir sóttu í mollin til að versla og þeir reiknuðu út hvernig fjármál þeirr væru og svo var hringt í pabba eða mömmu þegar fjárþurrð varð. Ég var farinn að svara: „Íslandsbanki góðan dag.“ Þá kom hlátur hinum megin. Miðborg Gautaborgar er svo miklu meira en bara Umferðarmiðstöðin – Centralstasjon. En vegaframkvæmdirnar í miðborginni voru okkur bílkeyrandi nokkur amaauki því leiðsögukerfin þekktu ekki götulokanir og götubreytingar.

Gothia var frábært mót, KR-drengirnir stóðu sig vel, þjálfararnir eiga virðingu mína og  foreldrahópurinn er á heimsklassa. Mæli með Gothia 20 og áfram – og svo verður Gautaborg 400 ára eftir tvö ár. Og þá verður örugglega ofurhátíð. Takk fyrir mig – heyr mína bæn – allir sem einn. Áfram KR.

Prédikanir

Liverpool, Klopp og lífsviskan

Í gær var ég að vinna í prédikun dagsins. Tíu ára gamall sonur minn beygði sig yfir tölvuna þegar hann sá að ég var að skrifa um fótbolta, las lengi, horfði svo á mig og sagði: “Þetta er góð ræða hjá þér pabbi minn!“  Hann hefur gaman af knattspyrnu, iðkar hana og veit mikið um fótboltafræðin. Og í dag ætla ég að ræða um áhugamál hans og þeirra bræðra.

Knattspyrna hefur ekki verið meginefni íhugana í kirkjum landsins og kemur ekki við sögu í messum hvern sunnudag. En boltaíþróttir eru mikilvægar í lífi nútímafólks, tengja saman þjóðir og hópa og eru fremur til friðar en ófriðar. Þær vekja áhuga á fólki frá öðrum svæðum, borgum og menningu. Knattspyrnusamtök vinna að ýmsum góðum málum t.d. er respect-virðingarátak FIFA til að innblása fólki mannvirðingu, að láta engan gjalda fyrir útlit, bakgrunn, lit eða eigindir. Ég tala um fótbolta í dag – ekki til að mæra eða hælast af íslensku landsliðum kvenna og karla sem bæði eru frábær – heldur til að íhuga lífið og hvað er til eflingar. Í dag er það fótbolti og guðsríkið en skoðunarefnið gæti allt eins verið blak, körfubolti og handbolti – raunar allar íþróttir – því kristinn boðskapur fjallar um allt fólk og veröldina.

Season of salvation

FourFourTwoÍ ágústbyrjun kom inn á mitt heimili tímaritið FourFourTwo sem er knattspyrnutímarit. Forsíðan var óvenjuleg og minnti á steindan glugga, helgimynd í kirkju. En í stað postula og engla eru á myndinni fótboltakarlar sem eru frægir fyrir fleira en siðprýði og hetjulund. Á myndinni eru líka Arsene Wenger þjálfari Arsenal í London, þáverandi Liverpool-stjóri, Brendan Rogers, Wayne Rooney úr Manchester United og Vincent Kompany úr City. José Mourinho, einn skrautlegasti knattspyrnustjóri heims, er á miðju myndarinnar eins og Jesús en þó í lakkskóm, með bindi og í jakkafötum. Margar helgimyndir hafa púka einhvers staðar til að minna á að lífið er ekki bara leikur á himneskum blómavelli. Það er m.a.s. púki á Hallgrímsmyndinni yfir aðaldyrum þessarar kirkju. Sepp Blatter, FIFA-forsetinn, er á tímaritsmyndinni í hlutverki hins illa enda aðalleikari í langdreginni spillingarsögu FIFA. Welcome to the Season of Salvation. Velkomin til tíma lausnarinnar, tíma frelsisins. Eða hvað?

Trúlegu skot fótboltans

Þessi forsíða varð umtöluð í knattspyrnuheiminum og þótti ýmsum sú besta í langan tíma. Fótboltinn skýst ekki aðeins inn í peningaveröldina og tískuheiminn heldur yfirtekur boltamenningin líka ýmis ritúalhlutverk trúarbragðanna. Trúarlífsfélagsfræðingarnir hafa löngum bent á að í atferli leikmanna og áhorfenda séu trúarvíddir og boltamenningin þjóni ýmsum þörfum fólks, t.d. að tilheyra hópi, samhengi og þiggja skilgreiningu um hlutverk sín. Og boltinn gegnir uppeldishlutverki einnig því hetjurnar verða mörgum fyrirmyndir um hegðun og afstöðu. Boltasiðferðið verður viðbót eða jafnvel viðmið grunnuppeldis.

Útaf

Það er ekkert öruggt í boltanum. Síða fótboltablaðsins í ágúst er orðin úrelt. Brendan Rogers – sem þjálfaði Gylfa Þór Sigurðsson hjá Swansea og vildi fá hann með sér til Liverpool þgar hann fór þangað -var sagt upp. Honum var hent út, settur út af “sakramentinu” – sýnt rauða spjaldið. Hann þótti ekki nógu góður því Liverpool hefur tapað og tapað og er mun neðar á stigatöflunni en púlarar (stuðningsmenn Liverpool) sætta sig við. „You never walk alone“ er slagorð Liverpool en nú gengur Rogers aleinn og yfirgefinn. Mourinho í Chelsea er hugsanlega á útleið og hinir jafnvel líka.

Celebrity-menningin

Helgimynd fótboltans í ágústblaðinu varð mér til íhugunar. Það er ekki rétt að fótboltahetjurnar hafi geislabaug sem verðlaunaskjöld eldskírnar, sigurlaun í úrslitaleik lífsins. Hetjunum á takkaskónum er hampað um stund meðan þeir hafa töfra í tánum og þjóna hlutverki í liðinu sínu en svo er þeim kastað út. Ef þeir eru “góðir” í boltanum eru sjaldnast gerðar til þeirra miklar vistmunalegar, menntunar-, félagslegar eða siðferðilegar kröfur enda hefur komið í ljós að margar stjörnurnar í boltanum hafa brennt illa af í vítaskotum einkalífsins.

Íþróttahetjurnar hafa orðið hluti celebrity-meningarinnar. Fótboltastjörnurnar eru í hópi fræga fólksins. Menningararvefur vestrænna samfélaga hefur breyst. Áhersla á dyggðir hefur dvínað og siðferðisgildunum hefur verið skotið út af. Þetta á við um meginskyldur, aðalreglur lífs, mennsku og trúar, að við berum ábyrgð á hverju öðru, velferð annarra, menningargildum og samfélagi. Þessi siðgildi skiljast illa eða ekki. Hetjur í trúarlegum, samfélagslegum, pólitískum og menningarlegum skilningi eru týndar en fræga fólkið er komið í staðinn. Celebrity-menningin er umbreyta viðmiðum og er sett í staðinn fyrir siðmenningu eða flæðir inn í götin sem myndast í gildaflæði. Fræga fólkið getur orðið fyrirmyndir í ýmsu en sjaldnast sem þroskaðar fyrirmyndir um hvað við eigum að gera í siðferðisklemmu, gagnvart flóttamönnum í neyð, í nánum samskiptum fjölskyldu og áföllum eða gagnvart dauða.

Árni Guðjón var skírður áðan. Hvað haldið þið að foreldrar hans og fjölskylda vilji helst gefa honum sem nesti til ævinnar? Það sem reynist honum best. Hann mun alast upp í samhengi og menningu sem haldið er fram í samfélagi og vefmiðlum og foreldrarnir vilja að hann mannist vel og hafi gott innræti, menningu og menntun til lífs.

Hvernig afstaða og iðkun

Textar dagsins fjalla um tengsl fólks. Við erum minnt á hetjuna Rut í bók sem ber nafn hennar. Hún var flóttamaður sem þorði að velja hið erfiða en siðferðilega fagra. Í dauðanum valdi hún lífið. Hún var hetja og því dýrlingur. Í pistlinum er fjallað um að gera hið rétta, iðka hið góða sem alltaf er í krafti Guðs og vera þar með skínandi ljós og fyrirmynd meðal fólks. Í guðspjallinu er svo sjónum beint að mismunandi viðbrögðum fólks. Þar eru tveir en ólíkir synir. Annar segir já þegar pabbi hans bað hann en gerði þó ekkert. Hann sem sé sveik. Hinn sagi nei við pabbabeiðninni en framkvæmdi þó það sem beðið var um. Líf fólks er líf gagnvart öðrum, atferli okkar hefur áhrif á aðra og varðar gildi, sannleika, traust eða vantraust. Við erum alltaf í tengslum og iðkum annað hvort hið góða eða vonda. Og yfir okkur er vakað. Allt sem við gerum eru tengsl við grunn lífins, það sem við trúmenn köllum Guð. Jesús sagði að það sem við gerðum hinum minnstu systkinum gerðum við honum.

Klopp og Guð

Áfram með fótboltann. Brendan Rogers var rekinn frá Liverpool og er aleinn og yfirgefinn. Og af því celeb-menningin gleypir siðinn er söngur Liverpool úreltur: You never walk alone. Svo var Jürgen Klopp ráðinn í hans stað. Hann er kraftaverkamaður sem gerði Borussia Dortmund að stórkostlegu liði í Þýskalandi og heimsboltanum. Af hverju skilar hann liðum lengra en aðrir? Það er vegna þess að Klopp byggir á gildum en ekki yfirborðshasar, virðir mennsku spilaranna en ekki bara töfra í tánum, leggur upp úr að allir vitji þess sem innra býr og spili með hjartanu.

En af hverju þessar íþróttafréttir í messu? Hvað kemur Klopp kirkju við? Það er vegna þess að Guð er aðili að fótbolta Klopp. Hann var spurður um hvort fótboltaguðinn hefði snúið baki við honum. Klopp skrifaði og talaði um að hann tryði ekki á fótboltaguð heldur alvöru Guð. Við menn værum í frábærlega góðum höndum Guðs sem væri stórkostlegur. Sá Guð elskaði okkur, með kostum okkar en líka göllum og hefði gert okkur ábyrg gagnvart okkur sjálfum og öðrum. Guð héldi ekki á okkur sem strengjabrúðum. Við værum sjálf ábyrg fyrir því sem við værum og gerðum. Við menn yrðu að skora okkar eigin mörk í lífinu.

Knattspyrnan hjá Klopp er ekki kristilegri heldur en í hinum liðunum – heldur er afstaða hans til mannlífs og annara hið áhugaverða og skilar að mínu viti jákvæðri mannsýn, hvatningu og ástríðu. Sem drengur í Svartaskógi var hann alinn upp við eflandi tengsl við Guð. Mamman kenndi honum bænir og amman fór með hann í kirkju sem hann sækir. Hann tekur tíma á hverjum degi til að vitja sjálfs sín og biðja sínar bænir. Síðan hefur hann lifað í stóra neti guðstrúarinnar og ræktaðri mannvirðingu. Sem þjálfari nálgast hann leikmenn sem mannverur en ekki aðeins vöðvavélar, að allir leiti hamingju og merkingar í áföllum og gleði lífsins. Nú festa hundruðir þúsunda aðdáenda Liverpool trú sína við Klopp en Klopp festir trú sína við meira en sjálfan sig.

Árni Guðjón, ferðamennirnir og þú í þínum verkum, gleði og sorgum, fótboltabullurnar og öll hin sem hafa engan áhuga á tuðrum, – öll reynum við að lifa hamingjuríku lífi. Hvað dugar best; celeb eða siður, lúkkið eða viskan? Ætlar þú að segja já eða nei í lífinu? Hvað ætlar þú gera? Já er best í lífinu og siðvit í samræmi við það já.

Amen.

Prédikun í Hallgrímskirkju 20. sunnudag eftir þrenningarhátíð, 18. október, 2015.

Lexía: Rut 2.8-12

Þá sagði Bóas við Rut: „Taktu nú eftir, dóttir mín. Tíndu ekki kornöx á neinum öðrum akri og farðu ekki héðan heldur haltu þig að stúlkunum mínum. Hafðu augun á akrinum þar sem piltarnir eru að skera korn og gakktu á eftir þeim. Ég hef bannað vinnufólkinu að amast við þér. Ef þig þyrstir farðu þá að vatnskerunum og drekktu af þeim sem piltarnir hafa fyllt.“

Þá féll hún fram á ásjónu sína, laut til jarðar og sagði við hann:

„Hvers vegna sýnir þú mér þá góðvild að virða mig, útlendinginn, viðlits?“

Bóas svaraði: „Mér hefur verið sagt allt um það hvernig þér fórst við tengdamóður þína eftir dauða manns þíns, að þú yfirgafst föður þinn og móður og ættland þitt og fórst til þjóðar sem þú hafðir aldrei áður kynnst. Drottinn, Guð Ísraels, launi þér verk þitt til fullnustu fyrst að þú ert komin til að leita verndar undir vængjum hans.“

Pistill: Fil 2.12-18

Þess vegna, mín elskuðu, sem ætíð hafið verið hlýðin, vinnið nú að sáluhjálp ykkar með ugg og ótta eins og þegar ég var hjá ykkur, því fremur nú þegar ég er fjarri. Því að það er Guð sem verkar í ykkur bæði að vilja og að framkvæma sér til velþóknunar. Gerið allt án þess að mögla og hika til þess að þið verðið óaðfinnanleg og hrein, flekklaus Guðs börn meðal rangsnúinnar og gerspilltrar kynslóðar sem þið skínið hjá eins og ljós í heiminum. Haldið fast við orð lífsins mér til hróss á degi Krists. Þá hef ég ekki hlaupið til einskis né erfiðað til ónýtis. Enda þótt blóði mínu verði úthellt við fórnarþjónustu mína þegar ég ber trú ykkar fram fyrir Guð, þá gleðst ég og samgleðst ykkur öllum. Af hinu sama skuluð þið einnig gleðjast og samgleðjast mér.

Guðspjall: Matt 21.28-32

Jesús sagði: „Hvað virðist ykkur? Maður nokkur átti tvo syni. Hann gekk til hins fyrra og sagði: Sonur minn, far þú og vinn í dag í víngarði mínum. Hann svaraði: Það vil ég ekki. En eftir á sá hann sig um hönd og fór. Þá gekk hann til hins síðara og mælti á sömu leið. Hann svaraði: Já, herra, en fór hvergi. Hvor þeirra gerði vilja föðurins?“ Þeir svara: „Sá fyrri.“ Þá mælti Jesús: „Sannlega segi ég ykkur: Tollheimtumenn og skækjur verða á undan ykkur inn í Guðs ríki. Því að Jóhannes kom til ykkar og vísaði ykkur á réttan veg og þið trúðuð honum ekki en tollheimtumenn og skækjur trúðu honum. Það sáuð þið en tókuð samt ekki sinnaskiptum og trúðuð honum.“