Greinasafn fyrir merki: stríð

Greinar og pistlar

Réttlæti, uppgjör og nauðsynlegur guð

Styrjaldir og hryllingur þeirra hefur alltaf mikil áhrif á trúmenn og kallað þá til íhugunar og bæna. Guðfræði tuttugustu aldar verður t.d. ekki vel skilin nema að lesa hana í skugga styrjaldanna. En það eru ekki aðeins trúmennirnir sem leita lausna og lækningar á hinum djúpa andlega sársauka vegna bölsins heldur hin líka, sem hafa átt í stormasömu eða engu sambandi við guðdóminn.

Þegar ég var við nám í Bandaríkjunum á níunda áratug síðustu aldar þótti mér áhugavert að lesa verk hugsuða nýmarxismans sem glídu við uppgjör í kjölfar seinni heimsstyrjaldar. Þeir voru líka yfirkomnir af hryllingnum. Fórnarlömb  styrjaldarinnar voru 70-85 milljónir, almennir borgarar, hermenn og hin útskúfuðu í útrýmingarbúðum. Hvernig væri hægt að gera upp ofbeldið með réttlátum hætti? Hvernig var hægt að tala um framfarir, skynsemi og siðmenningu eftir Auschwitz?

Max Horkheimer, einn kunnasti hugsuður Frankfurtarskólans, spurði hvort réttlæti væri mögulegt innan sögu manna. Hann þorði að spyrja spurninga um handaveru þrátt fyrir marxíska hefð. Hann leitaði ekki að hefðbundinni trú heldur talaði um handanþrána, Sehnsucht nach dem ganz Anderen. Hvernig væri hægt að gera upp sök gagnvart hinum saklausu, sem höfðu verið drepin og misþyrmt án tilefnis? Borgarlegt réttlæti er eitt en hin myrtu, öll fórnarlömbin, fá ekki líf sitt aftur. Þau eiga rétt á uppgjöri, lífsuppgjöri. Ef engin handanvídd er til verður böl þeirra óuppgert. Horkheimer vildi réttlæti og uppgjör til að óréttlæti og dauði hefði ekki síðasta orðið. Horkheimer taldi því guð nauðsynlegan. Nauðsynlegur guð er siðferðilegt nei við þeirri hugsun að Auschwitz sé endirinn.

 

Greinar og pistlar

Frið á Gaza

Í þessari viku eru fimm mánuðir liðnir síðan Hamas liðar réðust á íbúa Ísraels og her Ísraels hóf hernaðaraðgerðir á Gaza landsvæðinu.

Frá og með 7. október hafa ótal mannslíf glatast. Einnig hafa mun fleiri meiðst, innviðir skemmst og fólk hrakist í miklum mæli frá heimilum sínum. Enginn árangur hefur náðst í viðræðum um vopnahlé eða hvort gíslar Hamas-liða verði látnir lausir. Eftir að stríðið braust út hafa aðstæður á Gaza svæðinu verið skelfilegar fyrir öll þau sem þar lifa og versnar enn. Nú berast fregnir af því að börn þar deyja vegna hungurs og vökvaskorts. Sjúkdómar breiðast út, ekki síst vegna þess að hernaðaraðgerðir hafa beinst að heilbrigðis- og sjúkrahússtarfsemi. 

Við ítrekum mikilvægi þess að yfirstandandi friðarviðræður beinist að því að fá gísla Hamas-liða látna lausa og að stríðsaðgerðum á Gaza ljúki í anda mannúðar og í þágu mannlífs á svæðinu. Ákvarðanir og aðgerðir þarf til að tryggja frið og öryggi fólks. Stríðandi aðilar og fjölþjóðlegir aðilar verða að leysa átökin.

Lútherska heimssambandið lýsir yfir þungum áhyggjum yfir hve stríðið á Gaza hefur magnað flokkadrætti og aukið fordóma um allan heim sem beinast bæði að Gyðingum og Palestínufólki. Lútherska samfélagið heldur áfram að biðja fyrir öllum þeim sem þjást vegna stríðsins í Landinu helga og heldur áfram að standa með kristinni nærveru og samfélagi þar. Lútherska heimssambandið stendur með og styður aðildarkirkjuna sína á landsvæðinu, The Evangelical Lutheran Church in Jordan and the Holy Land, starfsfólki sínu í Jerúsalem og öllum þeim sem er þjónað í þessum erfiðu aðstæðum.

 Samþykkt Lútherska heimssambandsins í byrjun mars 2024.

Myndina tók ég af teikningu barns sem ég rakst á í borginni Jaffa í Ísrael, norðan við Gaza.

 

Greinar og pistlar

Blómstrandi stríðsmenn

Verk Steinunnar Þórarinsdóttur á Hallgrímstorgi vekja athygli allra sem fara í kirkjuna. Margir stilla sér upp við fígúrurnar, snerta þær eða faðma. Sum taka sjálfur eða einhver ferðafélaganna smellir af. Steinunn stillti upp pörum á torginu. Á móti nöktum, kynlausum og varnarlausum verum eru brynjaðar verur sem eru tákn stríðsmanna allra alda. Spennan er áþreifanleg. Brynjuð mennin verða líka táknmyndir árásarþjóða sem stríða gegn vanmáttugri nágrönnum. Margir nefna Rússa og Úkraínu.

Brynjur vekja viðbrögð. Sýningin er í hugum margra ávirk þátttökusýning um stríð og frið, mennsku og ofbeldi og andstæður í lífi manna, hópa og þjóða. Það eru þó ekki aðeins tilfinningar og hugsanir sem vakna. Nokkur vildu bæta við listaverkin! Viðbætur eru tjáning. Í vikunni voru stríðsmennirnir allt í einu komnir með blóm í hendur og fang. Gróðurinn fór þeim mun betur en vopnin. Það var sem friðspillarnir vildu allt í einu gefa nöktum nágrönnum sínum blóm fremur en mæta þeim í herklæðum. Friðarblóm? Segðu það með blómum, var slagorð fyrir áratugum. Er ekki gæfulegra að blómstra en beita vopnum? Hernaður deyðir en gróandinn er tákn lífs. Á torginu fyrir framan Hallgrímskirkju verða gjörningar alla dag og suma daga blómstra stríðsmennirnir.