Á mínu heimili er klassík fræða og lista metin og söguvíddirnar því kannaðar. Jón Kristján fann Nashville, kvikmynd Altmans frá 1975, á bókasafninu og bauð í föstudagsbíó. Hann vissi auðvitað að ég bjó í borginni Nashville um árabil og taldi að við hefðum gott af því að skoða senur og sans. Mér var fengið það verkefni að greina tökustaði og hafa skoðun á gildi myndarinnar. Mig minnti að kvikmyndin væri blanda af tónlistarbransanum og persónusögu. En tónlistin er notuð sem samhengi til að segja alls konar sögur. Myndin er ekki afþreying heldur krefjandi greining á samfélagi, kynhlutverkum, stjórnmálum og firringu bandarísks samfélags á tímanum eftir Watergate. Nashville er krufning meinsemda samfélags áttunda áratugarins.
Nashville er ekki ein saga heldur kvikar myndir af fólki í menningu breytinga og pólitískrar óvissu. Með því að blanda saman kántrítónlist, kosningabaráttu og persónulegum örlögum sýnir Altman hvernig skemmtibransinn og stjórnmál blönduðust og hvernig frægðarsókn, fjölmiðlar og vald móta sjálfsmyndir einstaklinga og menningu. Fjölradda frásagnarstíllinn er krefjandi en áhugaverður. Hefðbundin skipting aðalpersóna og aukapersóna er leyst upp og aukapersónurnar taka yfir. Með því móti skapar Altman heild sem lýsir samfélagi fremur en ferli eða sögu einstaklinga. Merking og þar með dýpt myndarinnar birtist í samskiptum og tilviljunum.
Nashville hefur verið peningamiðstöð og menntastöð yfirstéttarsuðursins. En kunnust er hún sem miðstöð kántrítónlistar. Þau sem vildu “meikaþað” komu til Nashville og spírurnar sóttu barina og tróðu upp, líka á háskólasvæðinu. Tónlist í myndinni er notuð sem meginþáttur frásagnar. Lögin endurspegla drauma, blekkingar og sjálfsmyndir persónanna. Samtöl tjá margar víddir og stundum tala margir samtímis og skapa tilfinningu fyrir óreiðu og margbreytileika lífsins. Í kvikmyndinni fangar Altman þrá og vonir fólks og hve oft var farið illa með sakleysingjana. Skortur á aðalpersónum eða hefðbundinni spennu krefst þolinmæði. Lengd myndarinnar og hægur taktur er þungur og krefjandi. En listrænt gildi myndarinnar er skýrt.
Er ástæða til að sjá þessa mynd? Já. Þau sem hafa áhuga á kvikmyndagerð, kvikmyndasögu, pólitík Bandaríkjanna, hlutverkum kynjanna, valdahlutverkum og drama mannlegra samskipta, Suðurríkjunum og Nashville ættu að sjá þessa mynd. Vont fólk nútímans er líkt því vonda fyrir hálfri öld. Og hjörtunum svipar enn saman í Nashville og Neskaupstað. Mér þótti áhugavert að bera saman þessa skarpskygnu firringargreiningu Altmans fyrir hálfri öld við firringu bandarískra stjórnmála og menningar nútímans. Senurnar sýna borgina fyrir hálfri öld en Parthenon við West End í þessari Aþenu Suðursins stendur óbreytt. Hofið í Nashville notar Altman til að minna á að menn eru stórkostlegir, musteri. Nashville lifir en lífið er brothætt.
Marglaga klassík. Við Jón Kristján gefum þessari mynd 8 af 10.
